2015 jylǵy 23 aqpan, Astana qalasy
Teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý aıdyndarynda munaı tógilýiniń aldyn alý jáne olarǵa den qoıý jónindegi ulttyq jospardy bekitý týraly
«Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańynyń 18-baby 23-7) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý aıdyndarynda munaı tógilýiniń aldyn alý jáne olarǵa den qoıý jónindegi ulttyq jospary bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Munaı ónerkásibin damytý departamenti Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen:
1) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde osy buıryqtyń memlekettik tirkelýin;
2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgeninen keıin kúntizbelik on kún ishinde osy buıryqtyń kóshirmesin merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa joldanýyn;
3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń resmı ınternet-resýrsynda jáne memlekettik organdardyń ıntranet-portalynda ornalastyrýyn;
4) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin on jumys kúni ishinde Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Zań qyzmeti departamentine osy tarmaqtyń 2) jáne 3) tarmaqshalarymen kózdelgen is-sharalardyń oryndalýy týraly málimetterdi usynýdy qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý jetekshilik etetin Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka vıse-mınıstrine júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engizilsin.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Energetıka mınıstri V.ShKOLNIK
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Qorǵanys mınıstri
______________ I.Tasmaǵambetov
2015 jylǵy 2 sáýir
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Aýyl sharýashylyǵy mınıstri
______________ A.Mamytbekov
2015 jylǵy 11 naýryz
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Qarjy mınıstri
______________ B.Sultanov
2015 jylǵy 26 aqpan
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Densaýlyq jáne áleýmettik damý mınıstri
______________ T.Dúısenova
2015 jylǵy «___»__________
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Investısııalar jáne damý mınıstrdiń m.a.
______________ J.Qasymbek
2015 jylǵy 3 naýryz
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Ishki ister mınıstri
______________ Q.Qasymov
2015 jylǵy 19 naýryz
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasy
Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy
______________ N.Ábiqaev
2015 jylǵy 6 naýryz
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Ulttyq ekonomıka mınıstri
_____________ E.Dosaev
2015 jylǵy «___»__________
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń
Syrtqy ister mınıstrdiń m.a.
______________ R.Joshybaev
2015 jylǵy 2 sáýir
«KELISILDI»
Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq
ekonomıka mınıstrdiń mindetin atqarýshy
_____________ T.Jaqsylyqov
2015 jylǵy 30 naýryz
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń 2015 jylǵy 23 aqpandaǵy №134 buıryǵymen bekitilgen
Teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý aıdyndarynda munaı tógilýiniń
aldyn alý jáne olarǵa den qoıý jónindegi ulttyq jospar
1-bólim. Jalpy erejeler
1. Teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý aıdyndarynda munaı tógilýiniń aldyn alý jáne olarǵa den qoıý jónindegi ulttyq jospardyń maqsaty men mindeti
1. Teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý aıdyndarynda munaı tógilýiniń aldyn alý jáne olarǵa den qoıý jónindegi ulttyq jospar (budan ári – Ulttyq jospar) «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (budan ári – «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Zań) 18-babynyń 23-7) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi.
2. Ulttyq jospardyń maqsaty ekologııalyq sıpattaǵy lastanýǵa ákelip soǵatyn teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý aıdyndarynda munaıdyń tógilýine (budan ári – munaıdyń tógilýi) jedel, tıimdi jáne bilikti den qoıýdy jáne olardyń zardaptaryn joıý jónindegi tıisti operasııalardy oryndaýdy qamtamasyz etýdiń ulttyq júıesin qurý bolyp tabylady.
3. Ulttyq jospardyń negizgi mindetteri:
1) ýaqtyly, keshendi jáne tıimdi aldyn alý sharalaryn, táýekelderdi baǵalaý jáne qorshaǵan ortaǵa tıgizetin áserin baǵalaý negizinde qorshaǵan ortaǵa zııanyn tıgizýge ákep soqtyratyn nemese ákep soqtyrǵan, munaıdyń avarııalyq tógilýine den qoıý daıarlyǵyn qamtamasyz etý;
2) ortalyq atqarýshy organdar, jergilikti atqarýshy organdar, ózge de múddeli uıymdar men mekemeler, sondaı-aq munaı operasııalaryn júzege asyratyn jer qoınaýyn paıdalanýshylar (budan ári – jer qoınaýyn paıdalanýshy) men munaı tógilý táýekelimen baılanysty teńizde jáne ishki sý aıdyndarynda qyzmetin júzege asyratyn jeke jáne zańdy tulǵalar arasyndaǵy ózara is-qımyl tártibin jáne ókilettigin belgileý;
3) ulttyq jospar men azamattyq qorǵaýdyń memlekettik júıesiniń ózara is-qımylyn qamtamasyz etý.
4. Avarııa, qaqtyǵys kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń munaı tógilýin boldyrmaý, halyqty, ıeliktegi obektiler men eldiń aýmaǵyn tótenshe jaǵdaılardyń zaqymdaýshy (buzýshy) faktorynyń áserinen qorǵaý maqsatynda óndiristik obektilerdiń qaýipsiz paıdalanylýyn qamtamasyz etý Qazaqstan Respýblıkasynyń Ekologııalyq kodeksine, «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna, «Azamattyq qorǵaý týraly» 2014 jylǵy 11 sáýirdegi Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári – «Azamattyq qorǵaý týraly» Zań), «Saýda maqsatynda teńizde júzý týraly» 2002 jylǵy 17 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna (budan ári – «Saýda maqsatynda teńizde júzý týraly» Zań) jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq kelisimsharttaryna sáıkes júzege asyrylady.
5. Ulttyq josparda qoldanylatyn uǵymdar jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasy salasynda paıdalanylatyn uǵymdarǵa sáıkes keledi.
2. Ulttyq jospardyń qoldanylý aıasy men salasy
6. Osy Ulttyq jospardyń talaptary, sondaı-aq magıstraldyq munaıqubyry, teńiz qurylystary men teńiz porty obektileri sııaqty munaıdyń tógilý táýekelimen baılanysty teńizde jáne ishki sý aıdyndarynda qyzmetin júzege asyratyn jeke jáne zańdy tulǵalarǵa da qatysty qoldanylady.
Osy Ulttyq jospardyń talaptary eger «Saýda maqsatynda teńizde júzý týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy men Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq kelisimsharttarynda ózgeshe belgilenbese, kemeler men keme ıelerine qatysty qoldanylady.
7. Ulttyq jospar Qazaqstan Respýblıkasynyń barlyq aýmaqtarynda halyqaralyq sharttarynda belgilengen shekara shekterinde Kaspıı jáne Aral teńiziniń sýlaryn qosa alǵanda, ishki sý aıdyndary men jaǵalaý aımaqtaryna qoldanylady.
3. Munaıdyń avarııalyq tógilýiniń aldyn alý jáne
oǵan den qoıý jónindegi ulttyq júıesi men munaıdyń tógilýin jikteý
8. Munaıdyń avarııalyq tógilýiniń aldyn alý jáne oǵan den qoıý jónindegi ulttyq júıesi Ulttyq jospardan, munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne joıý jónindegi óńirlik jospardan (budan ári – óńirlik jospar) jáne munaı tógilýiniń kaýipimen baılanysty teńizde qyzmetin júzege asyratyn jer qoınaýyn paıdalanýshylar men jeke jáne zańdy tulǵalardyń teńizde munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi josparlarynan turady.
Munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý:
1) Ulttyq jospar sheńberinde respýblıkalyq basqarý deńgeıine sáıkes júzege asyrylady;
2) О́ńirlik jospar sheńberinde aýmaqtyq basqarý deńgeıine sáıkes júzege asyrylady;
3) munaıdyń tógilý qaýipine baılanysty teńizde qyzmetin júzege asyratyn jer qoınaýyn paıdalanýshylar men jeke jáne zańdy tulǵalardyń munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne joıý jónindegi jospary sheńberinde basqarýdyń obektilik deńgeıine sáıkes júzege asyrylady (budan ári – obektilik jospar).
9. Munaıdyń tógilýi «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Zańnyń 95-1-babyna sáıkes birinshi, ekinshi, úshinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýine bólinedi:
1) birinshi deńgeı – jer qoınaýyn paıdalanýshynyń teńiz qurylysynda bar materıaldar men zattar kómegimen qurylys personaly joıatyn munaıdyń bolmashy (on tonna munaıdan aspaıtyn) tógilýi;
2) ekinshi deńgeı – joıý úshin jumys júrgizilgen jerdegi jer qoınaýyn paıdalanýshynyń teńizdegi qurylysynda bar resýrstar, sondaı-aq jergilikti jaǵajaı qyzmetteriniń qosymsha materıaldary, zattary men personaly da qajet bolatyn, munaıdyń shamaly (ortasha) (on tonna munaıdan eki júz elý tonna munaıǵa deıin) tógilýi;
3) úshinshi deńgeı – joıý úshin jer qoınaýyn paıdalanýshynyń, jergilikti jaǵajaı qyzmetteriniń, sondaı-aq mamandandyrylǵan qor esebinen halyqaralyq uıymdardy qosa alǵanda, munaıdyń tógilýin joıý jónindegi basqa da uıymdardyń materıaldary, zattary men personaly talap etiletin, munaıdyń kóp (eki júz elý tonnadan jáne odan kóp munaı) tógilýi.
10. Munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna jáne eń jaqsy tájirıbege sáıkes táýekelderdi baǵalaý negizinde júzege asyrylady.
11. Munaıdyń deńgeıine baılanysty osy Ulttyq jospardyń 1-qosymshasyna saı munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıýdyń Ulttyq júıesiniń qurylymyna sáıkes munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysy belgilenedi.
12. Ulttyq josparǵa, óńirlik josparǵa jáne obektilik josparǵa mynadaı tıisti ózgerister men tolyqtyrýlar engiziledi:
1) Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń ózgerýi kezinde;
2) birlesken oqý-jattyǵýlardy júrgizý nátıjesi boıynsha;
3) munaıdyń tógilýin joıý kezinde is-qımyldardy baǵalaý men is-sharalardy júrgizý nátıjesi boıynsha.
4. Teńizde jáne ishki sý aıdyndarynda munaıdyń tógilýine jaýapkershilik
13. Jer qoınaýyn paıdalanýshy teńizge tógilgen munaı qorytyndysy boıynsha qorshaǵan ortaǵa, úshinshi tulǵaǵa keltirilgen shyǵyndy, sondaı-aq teńizde munaıdyń tógilýin joıý jónindegi memlekettiń shyǵyndaryn tolyq kólemde óteıdi.
Keme ıesi «Saýda maqsatynda teńizde júzý týraly» Zańnyń 171-178- baptaryna sáıkes qaýipti júkti tasymaldaý jáne teńizdi kemelerdiń munaımen lastaý nuqsanyna jaýapty bolady.
14. Munaıdyń tógilýiniń sebepterin zertteý, shyǵyndardy óteý tártibi jáne munaı tógilýinen qorshaǵan ortany qalpyna keltirý Azamattyq qorǵaý týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes júrgiziledi.
2-bólim. Munaıdyń tógilýiniń aldyn alý
5. Munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jónindegi is-sharalar
15. Munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jónindegi negizgi is-sharalar:
1) munaıdyń tógilýiniń áleýetti kózi týraly aqparatty jedel jınaý, óńdeý jáne taldaý;
2) munaıdyń tógilýiniń yqtımal oryn alýyn jáne olardyń zardaptaryn jedel naqty jáne monıtorıngtik (praktıkalyq) aqparattyń negizinde boljaý;
3) munaıdyń tógilýiniń aldyn alý, oǵan den qoıý jáne ony joıý jónindegi sharalardy ázirleý jáne iske asyrý tıimdiligin baǵalaý;
4) «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Zańnyń 95-1- babynyń 2-tarmaǵynda belgilengen tártipte munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi jospardy bekitý;
5) birinshi jáne ekinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin joıý úshin jeke qurylymdar (bólimsheler) qurý, kórsetilgen qurylymdardy zańnamaǵa sáıkes attestasııadan ótkizý, olardy arnaıy tehnıkalyq quraldarmen jabdyqtaý nemese tıisti kýáligi bar jáne (nemese) belgilengen tártipte attestasııalanǵan, munaıdyń tógilýin joıý jónindegi jumystardy oryndaıtyn kásibı avarııalyq-qutqarý quralymdarymen (qyzmettermen) sharttar jasasý;
6) tehnologııalyq jabdyqtardy jaramdy kúıde ustaý, munaıdyń yqtımal tógilýiniń aldyn alýǵa jáne olardyń zardaptarynyń qaýipti aýqymyn tómendetýge baǵyttalǵan ınjenerlik-tehnıkalyq is-sharalardy aldyn ala ótkizý;
7) qaýipti óndiristik obektilerdiń ónerkásiptik qaýipsizdigi deklarasııasyn ázirleý;
8) qaýipti óndiristik obektide ónerkásiptik qaýipsizdik talaptarynyń saqtalýyna óndiristik baqylaýdy uıymdastyrý jáne júzege asyrý;
9) tıisti biliktilik talaptaryn qanaǵattandyratyn jáne kórsetilgen jumysqa medısınalyq qarsy aıǵaqtary joq tulǵalardy qaýipti óndiristik obektide jumysqa jiberý;
10) munaı tógilýin anyqtaý júıesiniń (monıtorınginiń), sondaı-aq baılanys jáne habarlaý júıesiniń daıyndyǵyn jasaý jáne qoldaý;
11) bolýy múmkin tótenshe jaǵdaılardyń qaýiptiligin, sondaı-aq olardyń áleýmettik-ekonomıkalyq saldarlaryn boljamdaý jáne baǵalaý.
16. Bolýy múmkin tótenshe jaǵdaılardyń qaýiptiligin, sondaı-aq olardyń áleýmettik-ekonomıkalyq saldarlaryn boljamdaý jáne baǵalaý ekologııalyq zannamaǵa sáıkes jáne azamattyq qorǵaý salasyndaǵy zańnamaǵa sáıkes júzege asyrylady, QR ST ISO 15544-2006 «Munaı jáne gaz ónerkásibi». Teńizdik ken oryndarynan óndirý úshin qondyrǵylar. Tótenshe jaǵdaılardy joıý úshin talaptar jáne basshylyq nusqaýlar.
Qaýipti baǵalaý kezinde:
1) munaıdyń tógilý yqtımaldyǵyn anyqtaý:
júrgiziletin munaı operasııalarynyń túri, sondaı-aq teńizde munaı tógilý qaýipimen baılanysty teńizde qyzmetterdiń ózge de túrleri;
tógiletin munaıdyń túri men kólemi;
munaı tógilýiniń kútiletin kezeńdiligi men aýqymy;
munaı tógilýiniń joǵary qaýipimen aýdandardy anyqtaý;
ýchaskede munaıdyń tógilýiniń tarıhy;
2) múmkin zardaptardy anyqtaý:
sezimtal tabıǵı obektilerdiń jáne áleýmettik mańyzy bar obektilerdiń turaqty jeri, kartalardy jasaý;
kompıýterlik modeldeý negizinde tógindiniń taralý alańy men yqtımaldyǵyn kórsete otyryp, munaı tógilýiniń múmkin jaǵdaılaryn taldaý;
munaıdyń sezimtal tabıǵı obektilerge jáne áleýmettik mańyzy bar obektilerge áseri;
klımattyq jáne aýa raıy jaǵdaılaryn taldaý jáne jeldiń baǵyty men jyldamdyǵy, maýsymdyq temperatýralyq kórsetkishter, múmkin bolatyn maýsymdyq tunbalar;
3) munaı tógilýiniń múmkin bolatyn ssenarıılerin anyqtaý;
4) munaıdyń tógilýin joıýdyń qajetti sharalary men ońtaıly ádisterin belgileý:
munaıdyń tógilýin joıýdyń bar ádisteri jáne olardy iske asyrý úshin qajetti sharalar;
munaıdyń tógilýin joıý ádisteri tógilý zardabyn tómendetýge, ekologııalyq jalpy paıdany qamtamasyz etýge yqpal etetindigin anyqtaý qajet.
17. Jer qoınaýyn paıdalanýshy munaıdyń tógilýin, sondaı-aq jaǵalaýlyq aımaqtyń lastanýyn boldyrmaý jóninde Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen barlyq qajetti sharalardy qabyldaıdy.
18. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar ózara is-qımyl tártibi jáne qural-jabdyqtar, personal men munaıdyń tógilýin joıý úshin basqa da resýrstar nysanynda kómek alý týraly ózara kelisimder jasaıdy. Jer qoınaýyn paıdalanýshylar qajet bolǵan jaǵdaıda munaı jáne gaz salasyndaǵy ýákiletti organmen, ónerkásiptik qaýipsizdik salasyndaǵy jergilikti atqarýshy organdarmen jáne ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshelerimen, azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń vedomostvosymen ózara is-qımyl tártibi týraly kelisimder jasaıdy.
19. Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalaryna sáıkes azamattyq qorǵaý salasynda jáne jer qoınaýyn paıdalaný salasynda jer qoınaýyn paıdalanýshy jeke óndiristik personalyna jáne jaǵajaı qyzmetteriniń personalyna jyl saıynǵy óndiristik oqýdy júrgizedi, sondaı-aq óndiristik qaýipsizdik salasyndaǵy ýákiletti organnyń aýmaqtyń bólimshesimen jáne naqty jaǵdaılarǵa barynsha jaqyndatylǵan kásibı avarııalyq-qutqarý qyzmetteri men quralymdarymen birlesip oqý-jattyǵý men dabyldar ótkizedi.
20. Kemeler úshin qoljetimdi, burǵylaý barjasynda nemese akvatorıılerde muz jamylǵysynyń bolýy kezinde platformalarda burǵylaý jumystaryn júrgizý munaıdyń yqtımal tógilýin jaǵalaýlyq bazalardan arnaıy quraldarmen jetkizý sátine deıin oqshaýlaý jáne munaıdyń tógilýin joıý jónindegi is-sharalardy júzege asyrýǵa jetkilikti kólemde burǵylaýdan ashyq sý keńistigin qamtamasyz etý úshin qajetti qural-jabdyqpen muzjarǵysh úlgisindegi kemeniń turaqty qatysýy qamtamasyz etiledi.
21. Tuz asty qalyńdyqtaǵy ónimdi qabatty ashý jáne uńǵymalardy boljamdy ekstremaldy qysymmen jáne kúkirt sýteginiń joǵary quramymen synaý teńizde aýyr muz jaǵdaılarynda júrgizilmeıdi.
6. Munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi is-sharalardy josparlaý
1-paragraf. Teńizde munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi óńirlik jospar
22. Teńizde munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi óńirlik jospar (budan ári – óńirlik jospar) jergilikti atqarýshy organnyń, ortalyq memlekettik organdardyń aýmaqtyq bólimsheleriniń, jer qoınaýyn paıdalanýshynyń, sondaı-aq azamattyq qorǵaý qyzmetteriniń jáne quralymdary men kásibı avarııalyq-qutqarý qyzmetteriniń, tıisti oblys aýmaǵynda avarııa nátıjesinde týyndaǵan daıarlyǵyn qamtamasyz etý úshin munaıdyń tógilýine ýaqytyly den qoıý jáne onyń zardaptaryn joıý salasynda basqa da uıymdardyń ózara is-qımyl tártibin jáne quraldar men resýrstarynyń ıntegrasııasyn aıqyndaıdy.
23. Teńizde munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi óńirlik jospardy qorshaǵan ortany qorǵaý, jer qoınaýyn zertteý jáne paıdalaný salasyndaǵy ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimsheleriniń kelisimi boıynsha Atyraý, Mańǵystaý, Batys Qazaqstan, Qyzylorda, Shyǵys Qazaqstan, Pavlodar, Almaty, Jambyl jáne Qaraǵandy oblystarynyń jergilikti atqarýshy organdary, sondaı-aq osy Ulttyq jospardyń 2-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha kásibı avarııalyq-qutqarý qyzmetteri men quralymdary ázirleıdi jáne bekitedi.
24. О́ńirlik jospardy ázirleý úshin oblys ákiminiń basshylyǵymen munaıdyń tógilýin aldyn alý jáne ony joıý boıynsha quramynda oblystyń tótenshe jaǵdaılardy aldyn alý jáne ony joıý jónindegi komıssııanyń múddeli músheleri, azamattyq qorǵaý salasyndaǵy, qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvolarynyń aýmaqtyq bólimsheleriniń, avarııadan qutqarý qyzmeti, óndiristik qaýipsizdik salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvolarynyń aýmaqtyq bólimsheleriniń, avarııalyq qutqarý qyzmettteriniń, jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń ókilderi bar turaqty jumys toby qurylady, sondaı-aq qajetti bolǵan jaǵdaıda munaıdyń tógilýin joıý boıynsha qyzmet kórsetetin uıymdar tartylady.
О́ńirlik jospardy jumys tobynyń músheleri kelisedi jáne oblystyń ákimi bekitedi. О́zgerister men tolyqtyrýlardy engizý jumys tobymen kelisý kezinde júzege asyrylady jáne oblystyń ákimi bekitedi.
25. О́ńirlik jospardy bekitý merzimi osy Ulttyq jospardyń 3-qosymshasyna sáıkes teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ishki sý aıdyndarynda munaı tógilýiniń aldyn alý jáne olarǵa den qoıý jónindegi Ulttyq jospardy iske asyrý boıynsha is-sharalar josparynda kórsetilgen.
2-paragraf. Teńizde munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi obektilik jospar
26. О́ńirlik josparǵa sáıkes keletin teńizde munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi obektilik jospardy (budan ári – obektilik jospar) uıym basshysy bekitedi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný men azamattyq qorǵaý zańnamalaryna sáıkes kásibı avarııalyq qutqarý qyzmettterimen kelisedi.
27. Jer qoınaýyn paıdalanýshy teńizde munaıdyń tógilýinin aldyn alý jáne ony joıý jónindegi obektilik jospardy osy Ulttyq jospardyń 4-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha ázirleıdi.
28. Obektilik jospardy bekitý merzimderi osy Ulttyq jospardyń 3-qosymshasyna sáıkes teńizde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń sý aıdyndarynda munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne olarǵa den qoıý jónindegi Ulttyq jospardy iske asyrý is-sharalar josparynda kórsetilgen.
29. Kemege qatysty keme ıesi ár munaı tankeriniń bortynda jalpy syıymdylyǵy 150 regıstrlik tonna jáne odan da kóp jáne ár kemeniń, munaı tankeri bolyp tabylmaıtyn jalpy syıymdylyǵy 400 regıstrlik tonna jáne odan da kóp 1978 jyly hattamamen ózgertilgen, 1973 jyly kemelermen lastaýdy aldyn alý boıynsha Halyqaralyq konvensııanyń 1-qosymshasynyń 5-bóliminiń 37-erejesiniń 1-tarmaǵyna sáıkes munaımen lastanýǵa qarsy kúres boıynsha tótenshe sharalardyń keme jobasynyń bolýyn qamtamasyz etedi.
3-bólim. Munaıdyń tógilýine den qoıý jáne ony joıý
7. Munaıdyń tógilýi jáne oǵan den qoıý operasııalarynyń barysy týraly habarlaý
30. Munaıdyń tógilýiniń paıda bolýy týraly aqparat myna retpen beriledi:
1) jer qoınaýyn paıdalanýshy osy Ulttyq jospardyń 5-qosymshasyna sáıkes nysan boıynsha teńizde jáne ishki sý aıdyndarynda munaıdyń avarııalyq tógilýi týraly aqparatty keıin faksımıle baılanysymen jiberetin, turaqty qoldanystaǵy telefon jelisiniń arnasy nemese elektrondyq poshta arqyly azamattyq qorǵaý men qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń aýmaqtyq bólimshesine dereý habarlaıdy. Bul rette, habarlamany (aýyzsha, keıinnen jazbasha habarlaýmen) alǵan sátten bastap 5 mınýt ishinde habarlamany alǵan aýmaqtyq bólimshe jer qoınaýyn paıdalanýshyǵa habarlamany alǵanyn rastaıtyn jaýap hat (elektrondyq poshta ne faksımıle baılanysy arqyly) jiberedi;
2) azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvosynyń aýmaqtyq bólimshesiniń jedel kezekshisi jer qoınaýyn paıdalanýshydan munaıdyń tógilýi týraly aqparatty alǵan sátten bastap Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstrligi Tótenshe jaǵdaılar komıtetiniń «Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵy» (budan ári - Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵy) memlekettik mekemesine (aýyzsha, keıinnen jazbasha habarlaýmen) dereý habarlaıdy, ekinshi jáne úshinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýi kezinde qosymsha tıisti oblys ákimine (ol bolmaǵan jaǵdaıda ákimniń orynbasaryna) habarlaıdy;
3) azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ vedomostvosynyń aýmaqtyq bólimshesi basqa oblystardyń aýmaǵyna munaı tógilýiniń taralý qaýpi kezinde shekaralas oblystardyń azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvolarynyń aýmaqtyq bólimsheleriniń jedel kezekshilerine dereý habarlaıdy;
4) Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵy tógilgen munaı deregi jáne onyń deńgeıi týraly myna: azamattyq qorǵaý jáne saýdalyq teńizde júzý salasy, munaı jáne gaz salasy, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne óndiristik qaýipsizdik salasynyń ortalyq ýákiletti organdaryna habarlaıdy.
31. Munaıdyń tógilý ornynan bastap barlyq aqparat azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń vedomstvolyq aýmaqtyq bólimshesi arqyly Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵyna túsedi.
32. Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵy qaýip nemese úshinshi deńgeıli munaıdyń tógilýi bolǵan jaǵdaıda aqparatty dereý Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine habarlaıdy.
33. Jaǵalaý aımaǵynda avarııa týyndaǵan jaǵdaıda aqparatty jetkizý úshin jaǵalaý aımaǵyndaǵy basqarý pýnkti uıymdastyrylady.
34. Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵy men azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvosynyń aýmaqtyq bólimshesi, jer qoınaýyn paıdalanýshy jáne baılanys operatorlary baılanys jelisiniń jumysyn myna maqsatta qamtamasyz etedi:
1) lastanýdy týǵyzatyn avarııa týraly aqparatty qabyldaý;
2) avarııalyq munaıdyń tógilýi kezinde den qoıý operasııasy ýaqytynda kómek kórsetý jáne jedel hattarmen almasý týraly tótenshe jaǵdaılardy joıý basshysynyń suranysyn berý;
3) munaıdyń tógilýi aımaǵyndaǵy tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardy joıý boıynsha komanda berý jáne azamattyq qorǵanys salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvosynyń ókimin qamtamasyz etý.
35. Azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń vedomstvosy tónetin qater týraly nemese munaı tógilýiniń paıda bolýy týraly eldi habardar etedi.
36. Halyqty qaýip dárejesi, qajetti qaýipsizdik, saldarlar, munaıdyń tógilýiniń aldyn alý jáne olardy joıý jónindegi sharalar týraly habardar etý buqaralyq aqparat quraldary arqyly júzege asyrylady, atap aıtqanda:
1) «Teleradıo habarlaryn taratý týraly» 2012 jylǵy 18 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 27-babynyń 5-tarmaǵyna sáıkes teleradıo habarlaryn taratý jelisi;
2) azamattyq qorǵaý jáne saýdalyq teńizde júzý salasyndaǵy, munaı jáne gaz, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne óndiristik qaýipsizdik salasyndaǵy ýákiletti organdardyń ınternet-resýrstary;
3) «Baılanys týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 2004 jylǵy 5 shildedegi 14-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes uıaly baılanys;
4) merzimdi baspasóz basylymdary.
8. Birinshi jáne ekinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin joıý jónindegi sharalar
37. Jer qoınaýyn paıdalanýshy birinshi jáne ekinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin joıý úshin barlyq qajetti resýrstarmen jaraqtalady.
Ekinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin jáne olardyń zardaptaryn joıý úshin munaıdyń tógilýin jáne jınalýyn oqshaýlaý úshin jer qoınaýyn paıdalanýshynyń jaǵalaýdaǵy obektilerinen qosymsha resýrstar (materıaldar, zattar) tartylady.
Birinshi jáne ekinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin joıý úshin qajetti jeke materıaldar men jabdyqtary bolmaǵan kezde jer qoınaýyn paıdalanýshy munaıdyń tógilýin joıý salasyndaǵy qyzmetti júzege asyratyn, munaı operasııalaryn júrgizý aýdanynda birinshi jáne ekinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin ýaqtyly joıý úshin jabdyqtar men tehnıkalyq quraldary bar kásibı avarııalyq-qutqarý qyzmetimen shart jasasady.
38. Birinshi jáne ekinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýi kezinde jer qoınaýyn paıdalanýshy obektilik josparǵa sáıkes qajetti sharalardy qabyldaıdy. Jer qoınaýyn paıdalanýshy munaıdyń tógilýine den qoıý jáne ony joıý úshin bar jabdyqty paıdalanady.
39. Jer qoınaýyn paıdalanýshy azamattyq qorǵaý salasyndaǵy jáne qorshaǵan ortany qorǵaý, óndiristik qaýipsizdik salasyndaǵy ýákiletti organdardyń vedomstvolarynyń aýmaqtyq bólimshelerine kez kelgen deńgeıdegi munaıdyń tógilýi týraly dereý habarlaıdy.
40. Kaspıı teńiziniń qoryq aımaǵyna qaýpi joq ekinshi deńgeıdegi munaı tógilýine den qoıýdy memlekettik organdardyń qatysýynsyz jer qoınaýyn paıdalanýshy júzege asyrady.
41. Jer qoınaýyn paıdalanýshy Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes qorshaǵan ortany qorǵaý salasynda munaıdyń tógilýin joıý jáne ony oqshaýlaý jónindegi is-sharalardy júrgizgennen jáne avarııalyq sebepterdi, ınsıdentti teksergennen keıin qorshaǵan ortany qalpyna keltirý sharalary, sondaı-aq avarııanyń saldarlaryn joıý jáne osyǵan uqsas avarııalardyń aldyn alý boıynsha josparlanǵan sharalar týraly esepti qorshaǵan ortany qorǵaý, óndiristik qaýipsizdik salasyndaǵy ýákiletti organdardyń aýmaqtyq bólimshilerine jiberedi.
9. Úshinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin joıý jónindegi is-sharalar
42. Ulttyq jospar ishinara nemese tolyq kúshine enedi, eger:
1) jabdyqtardyń jetkiliksizdigi jáne jer qoınaýyn paıdalanýshyǵa elde úshinshi deńgeıdegi halyqaralyq resýrstardyń jetkizilýin uıymdastyrýǵa kómek talap etilse;
2) munaıdyń tógilý aýqymy jer qoınaýyn paıdalanýshynyń múmkindiginen artyq bolsa;
3) munaıdyń tógilýi shekaralas memlekettiń aýmaǵyna taratyla bastasa;
4) munaıdyń tógilýi Kaspıı teńiziniń qoryq aımaǵyna qaýip tóngizetin bolsa.
43. Úshinshi deńgeıdegi munaıdyń tógilýin joıý otandyq jáne halyqaralyq resýrstar ornalasqan kez kelgen núkteden materıaldar men zattardy tez arada jumyldyrýdy talap etedi.
44. Ulttyq jospar sheńberinde munaıdyń úshinshi deńgeıdegi tógilýine den qoıý boıynsha is-qımyldy úılestirý jáne basqarý «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Zańynyń 95-1-babynyń 6-tarmaǵyna sáıkes tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jáne ony joıý jónindegi vedomstvoaralyq memlekettik komıssııaǵa (budan ári – vedomstvoaralyq komıssııa) júkteledi, júktelgen ókilettikteri, quqyqtary jáne mindetteri «Azamattyq qorǵaý týraly» Zańnyń 7-babynda belgilenedi.
45. Yshinshi deńgeıdegi munaı tógilýi týraly habarlandyrý túsken sátten bastap, osy Ulttyq jospardyń 47-tarmaǵyna sáıkes tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysy taǵaıyndalǵanǵa deıin munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde tótenshe jaǵdaılardy joıý basshysy «Azamattyq qorǵaý týraly» Zańnyń 50-babynyń 2-tarmaǵynyń 2) tarmaqshasyna sáıkes osy aımaqtaǵy kúshter men quraldardy jumyldyratyn oblys ákiminiń taǵaıyndaýymen jergilikti atqarýshy organnyń laýazymdy adamy bolyp tabylady.
46. Qazaqstan Respýblıkasy «Azamattyq qorǵaý týraly» Zańynyń 50-babynyń 2-tarmaǵyna sáıkes úshinshi deńgeıdegi munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde tótenshe jaǵdaılardy joıý basshysy:
1) jergilikti aýqymdaǵy tótenshe jaǵdaı kezinde – ákimshilik-aýmaqtyq birlik ákiminiń sheshimimen jergilikti atqarýshy organnyń laýazymdy adamy;
2) jahandyq nemese óńirlik aýqymdaǵy tótenshe jaǵdaı kezinde – Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstriniń ókimimen azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organnyń laýazymdy adamy taǵaıyndylady.
47. Jahandyq nemese óńirlik aýqymdaǵy munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysy vedomstvoaralyq komıssııa múshelerin jınaý týraly vedomstvoaralyq komıssııaǵa usynystar engizedi.
48. Munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde tótenshe jaǵdaılardy joıý basshysy «Azamattyq qorǵaý týraly» Zańnyń 50-babynyń 9-tarmaǵyna sáıkes myna mindettemelerdi iske asyrady:
1) qolda bar kúshter men quraldardy paıdalana otyryp, tótenshe jaǵdaı aımaǵynda barlaýdy jáne jaǵdaıdy baǵalaýdy, adamdardy qutqarýdy uıymdastyrady;
2) avarııalyq-qutqarý jumystaryn júrgizý boıynsha negizgi kúsh-jigerdi jumyldyrý ýchaskelerin, kúshter men quraldardyń qajetti sanyn, qutqarý jumystaryn júrgizýdiń ádisteri men tásilderin aıqyndaıdy;
3) tótenshe jaǵdaı aımaǵyndaǵy obektilerde jáne uıymdardyń aýmaqtarynda avarııalyq-qutqarý jumystary men kezek kúttirmeıtin jumystardy júrgizý týraly sheshim qabyldaıdy;
4) avarııalyq-qutqarý qyzmetteri men quralymdaryna mindetter qoıýdy júzege asyrady, olardyń ózara is-qımyl jasaýyn uıymdastyrady, olardyń qaýipsizdigin jáne alǵa qoıylǵan mindetterdiń oryndalýyn qamtamasyz etedi;
5) tótenshe jaǵdaı aımaǵyndaǵy mán-jaıdyń ózgerýine baqylaýdy júzege asyrady;
6) qajet bolýyna qaraı qosymsha kúshter men quraldardy shaqyrtady, olardyń kezdesýin uıymdastyrady, olardyń avarııalyq-qutqarý jumystaryn júrgizý ornyn (aýdanyn) aıqyndaıdy;
7) kúshter men quraldardyń rezervin qurýdy uıymdastyrady, aýysymdy jumys tártibin aıqyndaıdy;
8) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine, azamattyq qorǵaý jáne saýdalyq teńizde júzý salasyndaǵy, munaı jáne gaz, qorshaǵan ortany qorǵaý jáne óndiristik qaýipsizdik salasyndaǵy ortalyq ýákiletti organǵa jahandyq nemese óńirlik aýqymdaǵy tótenshe jaǵdaı aımaǵynda qalyptasqan jaǵdaı jáne avarııalyq-qutqarý jumystary jáne kezek kúttirmeıtin jumystardy uıymdastyrý jáne júrgizý jóninde men ózi qabyldaǵan sheshimder týraly habar beredi;
9) tótenshe jaǵdaı ornynan kúshter men quraldardyń ketý tártibin aıqyndaıdy.
49. Munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysy asa qajet bolǵan jaǵdaıda (adamdardyń ómiri men densaýlyǵyna tikeleı qater tóngende):
1) tótenshe jaǵdaı aımaǵyna adamdar men kóliktiń kirýin shekteıdi;
2) tótenshe jaǵdaı aımaǵyndaǵy uıymdardyń qyzmetin toqtata turady;
3) avarııalyq-qutqarý jumystaryn júrgizýge azamattyq qorǵaýdyń avarııalyq-qutqarý qyzmetteri men quralymdarynyń kúshteri men quraldaryn jáne kórsetilgen quralymdardyń quramyna kirmeıtin qutqarýshylardy tartady;
4) kezek kúttirmeıtin jumystardy júrgizýge erikti negizde halyqty, sondaı-aq qutqarýshy bolyp tabylmaıtyn jekelegen azamattardy, olardyń kelisimimen avarııalyq-qutqarý jumystaryn júrgizýge tartady;
5) tótenshe jaǵdaı aımaǵynda evakýasııalyq is-sharalar júrgizýdi uıymdastyrady;
6) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes shyǵystardy keıinnen óteı otyryp, uıymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq, azyq-túlik, medısınalyq jáne basqa da resýrstaryn tartady;
7) tótenshe jaǵdaılardyń órshýine jáne avarııalyq-qutqarý jumystary men kezek kúttirmeıtin jumystardyń barysyna baılanysty basqa da qajetti sharalardy qoldanady.
50. Respýblıkalyq daǵdarys ortalyǵy jáne jedel shtab basshysy júıeli túrde avarııalyq munaı tógilýi bolǵan jaǵdaıda tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysyn jáne qabyldanǵan den qoıý sharalary týraly vedomstvoaralyq komıssııany, bul rette adamdardyń densaýlyǵyna jáne qorshaǵan ortaǵa qaýiptiń kez kelgen ósý jaǵdaıy týraly habarlaı otyryp, habardar etedi.
51. Jedel shtab munaıdyń avarııalyq tógilýin baǵalaýdy jáne munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde ony shekteý jáne joıý boıynsha tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysynyń usynystaryn ázirleýdi júzege asyrady.
Jedel shtab avarııalyq-qutqarý jumystary men kezek kúttirmeıtin jumystardy júrgizýge qatysatyn azamattyq qorǵaý qyzmetteri men quralymdarynyń is-qımyldaryn úılestiredi.
Jedel shtab munaıdyń avarııalyq tógilýi kezinde tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysynyń sheshimimen qurylady.
Jedel shtab basshysy bolyp «Azamattyq qorǵaý týraly» Zańynyń 50-babynyń 5-tarmaǵyna sáıkes munaıdyń avarııalyq tógilýi kezindegi tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysynyń orynbasary bolyp tabylatyn, ýákilette organnyń nemese onyń vedomstvosynyń aýmaqtyq bólimshesiniń laýazymdy adamy taǵaıyndalady.
Jedel shtab bastyǵy munaıdyń avarııalyq tógilýi kezindegi tótenshe jaǵdaıdy joıý basshysymen kelisý boıynsha jáne tótenshe jaǵdaı aýqymy men aımaǵyna qaraı fýnksıonaldyq toptardyń jáne jedel toptardyń qajetti sanyn qurady jáne munaıdyń avarııalyq tógilýi kezindegi tótenshe jaǵdaı aımaǵyndaǵy olardyń jumysyn bólip beredi.
Jedel shtab basqarý jáne fýnksıonaldy toptar ortalyǵynan turady (josparlaý, operasııalar, logıstıka jáne materıaldyq-tehnıkalyq jabdyqtaý, qarjylar). Biriktirilgen komanda basqarmasyn qamtamasyz etý jáne jedel is-qımyldardy úılestirý úshin basqarý ortalyǵynyń quramyna myna ókilder engiziledi:
1) tıisti ortalyq ýákiletti organdardyń;
2) tıisti jergilikti atqarýshy organdardyń;
3) azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ vedomostvosynyń aýmaqtyq bólimsheleriniń;
4) munaıdyń avarııalyq tógilýin joıý boıynsha jedel is-qımyldy júzege asyratyn jer qoınaýyn paıdalanýshy.
Munaıdyń tógilýin joıý ádisterin qoldanýǵa jol berý týraly máseleler jedel shtabty josparlaýdyń fýnksıonaldyq toby quratyn qorshaǵan ortany qorǵaý jónindegi bólimsheler qarastyrady.
10. Memlekettik organdardyń munaıdyń tógilýine den qoıýy
52. Azamattyq qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) azamattyq qorǵaý sharalaryn uıymdastyrý jáne júrgizý kezinde azamattyq qorǵaý kúshterin basqarady;
2) ýákiletti organnyń jedel rezerviniń materıaldyq quraldaryn bóledi jáne paıdalanady;
3) turǵyndardy, azamattyq qorǵaýdy basqarý organdaryn tótenshe jaǵdaı týyndaý qaýpi týraly boljamdardyń bolýy kezinde aldyn ala jáne (nemese) tótenshe jaǵdaı týyndaǵan kezde jedel aqparatty jáne habarlaýdy qamtamasyz etedi;
4) avarııalyq-qutqarý jáne kezek kúttirmeıtin jumystardy júrgizýdi júzege asyrady;
5) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes tótenshe jaǵdaıdy joıý kezinde uıymdardyń materıaldyq-tehnıkalyq resýrstaryn jumyldyrady.
6) Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine memlekettik jáne jumyldyrý qorynyń materıaldyq-tehnıkalyq, azyq-túlik, medısınalyq jáne basqa da resýrstardy paıdalaný týraly jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qorynan tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý, ony joıý jáne onyń zardaptaryn joıý úshin paıdalaný týraly usynystar engizedi.
53. Qazaqstan Respýblıkasynyń kólik, kólik kesheniniń qyzmetin úılestirý jáne retteý salasynda memlekettik saıasatty iske asyrýdy júzege asyratyn ýákiletti organ:
1) munaıdyń tógilýin jáne onyń zardaptaryn joıý úshin qajetti kólikti qamtamasyz etýge baılanysty barlyq sharalardy úılestiredi;
2) azamattyq qorǵaý salasyndaǵy zańnamada belgilengen tártippen jeke menshiktegi teńiz kemelerin qosa alǵanda kólik quraldaryn tartady;
3) munaıdyń tógilýin jáne onyń zardaptaryn joıý, evakýasııalyq is-sharalardy ótkizý úshin qajetti quramnyń jáne jabdyqtardyń, materıaldar men tehnıkalyq resýrstardyń tasymaldaýyn qamtamasyz etedi;
4) munaıdyń tógilýine den qoıýǵa jáne ony joıýǵa tartylatyn teńiz jáne áýe joldarymen keletin halyqaralyq kúshter men quraldardy qabyldaýǵa daıyndyqty qamtamasyz etedi.
54. Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń jáne (nemese) Qazaqstan Respýblıkasynyń keden zańnamasyna sáıkes kedendik bajdardy, salyqty tólemeı, sondaı-aq tarıftik retteý sharalaryn qoldanbaı, birinshi kezektegi tártippen, munaıdyń avarııalyq tógilý aımaǵyna jetkiziletin tehnogendik sıpattaǵy tótenshe jaǵdaılardyń, kezdeısoq apattardyń zardaptaryn joıý úshin qajetti taýardy kedendik rásimdeýdi qamtamasyz etedi.
55. Qorshaǵan ortany qorǵaý salasyndaǵy ýákiletti organ:
1) munaı tógilgen jerde gıdrometeorologııalyq jaǵdaılarǵa jedel boljamdy júzege asyrady;
2) avarııalyq munaı tógilý bastalǵan sátten bastap onyń zardaptaryn tolyq joıǵanǵa deıin (qarjylandyrý jáne tulǵalardyń materıaldyq bazasyn tartý esebinen) qorshaǵan orta obektilerine memlekettik monıtorıngti (sonyń ishinde, jedel ǵaryshtyq monıtorıng) júzege asyrady;
3) qazirgi zamanǵy ǵaryshtyq túsirýdiń jedel derekterin paıdalana otyryp, munaı men gazdy óndirý, qaıta óńdeý, tasymaldaý aýdanyndaǵy, munaımen lastanǵan aýdandy anyqtaý, munaıdyń tógilýine monıtorıng júrgizý aýmaǵynyń ekologııalyq ahýalyna monıtorıng júzege asyrady;
4) jaǵalaý aımaǵynda lastaný jáne (nemese) munaı tógilýiniń taralý sıpatyn, kózin jáne arealyn anyqtaý maqsatynda taldaý júrgizý úshin qorshaǵan orta obektilerine irikteý synaǵy